CITOREDUKTIVNA HIRURGIJA (CRS)

CRS je operacija čiji je cilj uklanjanje ćelija raka. Ovde se fokusiramo na CRS kod maligniteta peritonealne površine — karcinoma koji su se proširili na peritonealnu šupljinu (trbušnu duplju) i na organe u tom delu tela.

Peritonektomija. Kod raka slepog creva sa širenjem po abdomenu, hirurški zahvat koji se standardno koristi za uklanjanje obolelog tkiva naziva se „peritonektomija“. Ova reč se odnosi na uklanjanje peritoneuma — opne trbušne šupljine koja obavija organe kao što su vaša creva, slezina, jajnici i materica. Reč „peritonektomija“ takođe se može odnositi na celokupnu hiruršku proceduru uklanjanja jednog ili više organa (ili delova organa) unutar peritonealne šupljine na kojima se nalaze ćelije raka slepog creva i mucin. Zbog velike površine peritoneuma i organa koje on okružuje, postupci peritonektomije mogu obuhvatiti apendektomiju (uklanjanje slepog creva), histerektomiju (uklanjanje materice i jajnika), splenektomiju (uklanjanje slezine), resekciju tankog i debelog creva, kao i druge zahvate na jetri, dijafragmi, žučnoj kesi i drugim delovima abdomena.

Svaka pojedinačna procedura u okviru operacije peritonektomije može biti komplikovana i dugotrajna. Kada se izvode zajedno kao deo CRS-a, operacije mogu trajati duže od deset sati i obuhvatiti mnoge regije peritoneuma.

CC skor (skor kompletnosti citoredukcije). Cilj CRS-a jeste uklanjanje svih vidljivih tumora kako bi se eliminisala sva prisutna bolest i zaustavilo dalje napredovanje raka kroz trbušnu šupljinu. Hirurg nakon operacije dodeljuje „Skor kompletnosti citoredukcije“ (CCS – Completeness of Cytoreduction Score) kako bi označio da li je zaostao rezidualni (preostali) tumor:

 Skor CC-0: Označava da nema preostalih tumorskih čvorića.

 Skor CC-1: Označava da su preostali čvorići manji od 2,5 milimetara (mm).

(Skorovi CC-0 i CC-1 ukazuju na to da je postignuta zadovoljavajuća citoredukcija).

 Skor CC-2: Znači da su preostali čvorići veći od 2,5 mm, ali manji od 2,5 centimetara (cm).

 Skor CC-3: Znači da su zaostali čvorići veći od 2,5 cm.

Ovaj skor može pomoći u proceni verovatnoće vraćanja bolesti (recidiva), kao i u proceni očekivane dužine preživljavanja.

APENDEKTOMIJA

To je hirurško uklanjanje slepog creva. Za neke veoma male tipove tumora slepog creva (manje od 1,5 cm), ili ako tumor nije probio zid organa, apendektomija može biti jedini tretman koji je potrebno sprovesti. Međutim, ako je zid slepog creva probijen, mogu biti neophodne dodatne procedure, zavisno od širenja i rasta ćelija raka, kao i razvoja mucina.

HEMIKOLEKTOMIJA

Ovo je uklanjanje dela debelog creva koji se nalazi blizu slepog creva. Hirurg u isto vreme može ukloniti i obližnje krvne sudove i limfne čvorove. Desna hemikolektomija je operacija koja se izvodi na desnoj strani debelog creva. Pre nego što se pristupi hemikolektomiji, pacijent bi trebalo da porazgovara o tome da li se rak proširio na limfne čvorove ili je operacija preventivna, kakav će biti uticaj na funkciju creva, kao i o mogućnosti „zarobljavanja“ tumora (stvaranja priraslica) koje bi moglo uticati na uspeh budućih tretmana kao što je HIPEC.

HIPEC – ZAGREJANA INTRAPERITONEALNA HEMIOPERFUZIJA (HIPERTERMIJSKA INTRAPERITONEALNA HEMIOTERAPIJA)

HIPEC se često primenjuje neposredno nakon citoreduktivne operacije pre nego što se operativni rez zatvori — bilo kada je uklonjen sav vidljivi tumor, ili kada je preostali tumor dovoljno mali da lek za hemioterapiju u HIPEC proceduri može da prodre u njega i uništi ga. HIPEC se smatra „regionalnom“ hemioterapijom — što znači da se citostatik unosi direktno u „regiju“ tela zahvaćenu metastazama, za razliku od „sistemske“ hemioterapije, kod koje se lek unosi intravenski ili oralno kako bi cirkulisao kroz celo telo.

„ŠTA JE HIPEC?“

Dr Artur Retig (Arthur Rettig, MD), bio je član zajednice PMP Pals i lekar koji je redovno odgovarao na pitanja članova. Nažalost, preminuo je od ove retke bolesti 2023. godine. Evo njegovog viđenja HIPEC-a:

„Ili ste pacijent, rođak ili prijatelj pacijenta kome je dijagnostikovan rak slepog creva koji se proširio unutar abdomena. Rečeno vam je da vam je potrebna operacija i da će HIPEC biti deo tog operativnog zahvata. Mnogi mali tumori mogu biti rasuti po celom abdomenu i po površini unutrašnjih organa. Oni proizvode sluzavu supstancu koja se obično naziva ‘mucin’. HIPEC je razvijen kako bi pomogao u lečenju ovog stanja.

HIPEC procedura se obično izvodi pred kraj operacije i uključuje cirkulisanje hemioterapijskog leka rastvorenog u tečnosti kroz pacijentov abdomen preko operativnog reza. Dokazano je da je HIPEC efikasniji od standardne hemioterapije koja se prima infuzijom kroz venu. Pomoću HIPEC-a mogu se postići veće koncentracije hemioterapijskih agenasa nego konvencionalnom hemioterapijom. To je moguće zato što je unutrašnja opna abdomena, peritoneum, velika apsorpciona površina.

HIPEC se sastoji od postavljanja perfuzionih katetera u abdomen (peritonealnu šupljinu), koji su veoma slični onima koji se koriste u kardiohirurgiji. Postoji ulazni kateter i izlazni kateter. Zagrejana ili hipertermička hemioterapija (‘H’ u akronimu HIPEC) pumpa se u abdomen kroz ulazni kateter, a izlazi kroz izlazni kateter. Operacioni sto se zatim blago pomera i vibrira kako bi tečnost mogla da cirkuliše kroz čitav abdomen. Hemioterapijski lek (‘C’ u HIPEC) rastvoren je u toj tečnosti. Tečnost se usmerava u peritonealnu šupljinu (‘PE’ u HIPEC). Tečnost se zagreva na približno 41,7°C (107°F) kako bi se postiglo dublje prodiranje hemioterapijskog agensa u tkiva. Ovaj deo operacije može trajati oko sat i po vremena.

HIPEC se obično radi zajedno sa CRS-om, što je skraćenica za ‘citoreduktivnu hirurgiju’. Nakon što se pacijent uvede u anesteziju, ovaj deo operacije se izvodi prvi i sastoji se od uklanjanja svih mesta zahvaćenih tumorom i mucinom, a može uključiti i vađenje pojedinih unutrašnjih organa, kao što su žučna kesa, slezina i delovi creva.

Kada se CRS završi, perfuzione cevi za HIPEC se postavljaju u pacijentov abdomen, a rez se privremeno zatvara. Čim se završi HIPEC perfuzija, abdomen se ponovo otvara kako bi se hirurzi uverili da je sve u redu i da nema krvarenja, a zatim se stomak definitivno zatvara. Dužina operacije varira u zavisnosti od obima uklanjanja tkiva tokom CRS-a. Vreme oporavka pacijenta u bolnici takođe varira. Ono delom zavisi od obima zahvata tokom CRS faze — što je uklanjanje organa radikalnije i što je više intervencija rađeno na crevima, to je period oporavka duži.

Nadam se da vam ovo pomaže da razumete i HIPEC i CRS. U sledećem članku govoriću o tome šta možete očekivati kada odete kući i šta možete učiniti da ubrzate svoj oporavak.“